Qəzadan sonrakı ilk dəqiqələrdə hadisə yerində olan adamın nə etdiyi çox şeyi həll edir. Qanun qəzaya düşmüş sürücünün addımlarını sadalayır (Maddə 37.IV), zərər çəkənlərə ilk tibbi yardımın üsulları isə nəzəri imtahanın ayrıca mövzusudur.
Yol-nəqliyyat hadisəsiTərif
Nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti zamanı yolda, küçədə, meydanda və ya dəmiryol keçidində baş verən və adamların həlakına, bədən xəsarətinə, heyvanların və ya maneənin vurulmasına, nəqliyyat vasitələrinin, yolların, qurğuların zədələnməsinə və ya başqa maddi zərərə səbəb olan hadisə (Maddə 1, 43-cü bənd).
Hadisə yerini qoruyun
- Nəqliyyat vasitəsini yerindən tərpətməyin və hadisəyə aid əşyaların yerini dəyişməyin (Maddə 37.IV.1).
- Qəza işıq siqnalını yandırın və qəza dayanma nişanını qoyun (və ya yanıb-sönən qırmızı fənər) (Maddə 37.IV.1).
- Nişan arxada, həmin zolaqda, avtomobildən ən azı 30 m aralı qoyulur (Maddə 55.III).
Davamını oxumaq üçün pulsuz qeydiyyatdan keç
Dərsin qalan bölmələri, test və qeydlər Educora hesabı ilə açılır. Qeydiyyat bir dəqiqə çəkir; irəliləyişin bütün cihazlarında saxlanılır.
Kömək çağırın və polisə xəbər verin
- Zərər çəkənlərə ilk tibbi yardım üçün mümkün olan tədbirləri görün və təcili tibbi yardım çağırın (Maddə 37.IV.2).
- Xəsarət həyat üçün təhlükəlidirsə, yaralını səmt üzrə gedən nəqliyyatla, bu mümkün olmadıqda öz avtomobilinizlə ən yaxın tibb müəssisəsinə göndərin; orada sənədinizi təqdim edib soyadınızı və avtomobilin nömrəsini bildirin, sonra hadisə yerinə qayıdın (Maddə 37.IV.2).
- Hadisə barədə polisə xəbər verin, şahidlərin soyadlarını və ünvanlarını yazın, polisin gəlməsini gözləyin (Maddə 37.IV.4).
- Başqa avtomobillər keçə bilmirsə, hərəkət hissəsini boşaldın, amma əvvəlcə şahidlərin iştirakı ilə avtomobillərin vəziyyətini, izləri və əşyaları qeyd edin (Maddə 37.IV.3).
| Nömrə | Xidmət |
|---|---|
| 103 | Təcili tibbi yardım |
| 102 | Polis (Daxili İşlər Nazirliyi) |
| 112 | Fövqəladə Hallar Nazirliyinin qaynar xətti |
İlk yardım addım-addım
Aşağıdakı addımlar Avropa Reanimasiya Şurasının 2021-ci il tövsiyələrinə (ERC Guidelines 2021: Basic Life Support və First Aid) əsaslanır. Dərs praktiki ilk yardım kursunu əvəz etmir.
Təhlükəsizlik
Əvvəlcə özünüzün, zərər çəkənin və ətrafdakıların təhlükəsiz olduğuna əmin olun: qəza işıq siqnalı, nişan, hərəkət edən avtomobillərdən uzaq durmaq.
Reaksiya və nəfəs
Zərər çəkənə müraciət edin, çiynindən yüngülcə tərpədin. Cavab vermirsə, nəfəsinə baxın. Huşsuzdursa və nəfəs yoxdur və ya normal deyilsə, bu, ürək dayanmasının əlamətidir.
103-ə zəng
Dərhal təcili tibbi yardım çağırın. Təksinizsə, telefonu səsucaldana qoyun və dispetçerin göstərişi ilə işləyin.
Reanimasiya: 30:2
Əllərinizi döş qəfəsinin ortasına (döş sümüyünün aşağı yarısına) qoyun. 5–6 sm dərinliyində, dəqiqədə 100–120 dəfə basın, hər basqıdan sonra döş qəfəsinin tam qalxmasına imkan verin. 30 basqı + 2 nəfəs; nəfəs verə bilmirsinizsə, fasiləsiz basın. Defibrilyator (AED) gətirilibsə, onun göstərişlərinə əməl edin.
Huşsuz, amma normal nəfəs alır
Onu tək qoymayın və nəfəsini daim izləyin. Yan (bərpa) vəziyyəti xəstəlik səbəbindən huşunu itirmiş adam üçün tövsiyə olunur; qəza xəsarəti olan adamı isə lazımsız yerə tərpətməyin. Nəfəs dayanarsa və ya normal olmazsa, reanimasiyaya başlayın.
Güclü qanaxma
Yaranı ilk tibbi yardım qutusundakı sarğı ilə birbaşa və möhkəm əllə sıxın. Qanaxma dayandıqdan sonra sıxıcı sarğı qoymaq olar.
Boyun zədəsi şübhəsi
Zərər çəkən ayıqdırsa, başını və boynunu tərpətməməyi xahiş edin. Yaralını yalnız həyatı üçün birbaşa təhlükə olduqda (məsələn, yanğın) yerindən tərpədin.
Kiçik toqquşma
Məsələ
Aysel dar küçədə park yerindən çıxarkən başqa avtomobilin bamperinə toxunur. Heç kim xəsarət almayıb, hər iki sürücü təqsirin Ayseldə olduğu ilə razıdır. Polisi gözləmək mütləqdirmi?
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
Təqsirkar barədə tərəflər arasında mübahisə yoxdursa və sağlamlığa zərər dəyməyibsə, sürücü hadisə yerini tərk edə bilər (Maddə 37.IV.5; İXM 327, Qeyd 7-1).
Mübahisə yaranarsa və ya kimsə xəsarət alıbsa, Maddə 37.IV.1–4 tam tətbiq olunur: avtomobili tərpətməmək, polisə xəbər vermək və gözləmək.
Yolda huşsuz motosikletçi
Məsələ
Şəhərdən kənar yolda avtomobil motosikleti vurub. Motosikletçi yerdə uzanıb, cavab vermir, nəfəs almır. Siz hadisə yerinə ilk çatan sürücüsünüz. Nə edirsiniz?
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
2) 103-ə zəng edin, telefonu səsucaldana qoyun.
3) Huşsuzdur və nəfəs almır — dərhal reanimasiya: döş qəfəsinin ortası, 5–6 sm, dəqiqədə 100–120, 30:2.
4) Təcili yardım gələnə və ya AED gətirilənə qədər davam edin.
Qolundan qan axır
Məsələ
Toqquşmadan sonra sərnişinin qolundan güclü qan axır, o ayıqdır. Nə etmək lazımdır?
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
Yaranı sarğı ilə birbaşa və möhkəm sıxın, 103-ə zəng edin.
Qanaxma dayandıqdan sonra sıxıcı sarğı qoyun və zərər çəkəni tək qoymayın.
Yadda saxla
- Qəzadan sonra: avtomobili tərpətməyin, qəza işıq siqnalı, nişan ən azı 30 m arxada, əşyaların yerini dəyişməyin (Maddə 37.IV.1, 55.III).
- Təcili tibbi yardım — 103, polis — 102; polisə xəbər verib şahidləri yazmaq və gözləmək vəzifədir (Maddə 37.IV.4).
- Hadisə yerini yalnız zərər çəkənə kömək üçün və ya mübahisə və xəsarət olmadıqda tərk etmək olar.
- Huşsuzdur və normal nəfəs almır — 103 və dərhal reanimasiya: 5–6 sm, dəqiqədə 100–120, 30:2.
- Güclü qanaxmada — yaranı birbaşa sıxın; yaralını yalnız həyatına təhlükə olduqda tərpədin.