Leyla Pekində ticarət mərkəzindədir. Bayram axşamına paltar axtarır. Satıcı qırmızı bir paltar göstərir, sonra ağını. Leyla deyir: «我不要红的,我要白的。» — «Qırmızısını yox, ağını istəyirəm.» Gördüyün kimi, 衣服 sözünü təkrarlamağa ehtiyac yoxdur: kiçik 的 hissəciyi onu əvəz edir. Bu dərsdə rəngləri, paltarları, onlar üçün say sözlərini və təsviri canlı edən təkrarlanmış sifətləri öyrənəcəksən.
Sözlər
Bütün rəng adları eyni qəlibdə qurulur: rəng + 色 (sè) «rəng». 红色 hərfən «qırmızı rəng» deməkdir. 衣服 (yīfu) həm ümumən «paltar», həm də konkret bir üst geyimi (köynək, kofta) bildirir. 穿 (chuān) «geymək» həm paltar, həm ayaqqabı üçün işlənir: 穿衣服, 穿鞋. Papaq, eynək və saat üçün isə başqa feil var — 戴 (dài, əlavə söz): 戴手表 «saat taxmaq».
Davamını oxumaq üçün pulsuz qeydiyyatdan keç
Dərsin qalan bölmələri, test və qeydlər Educora hesabı ilə açılır. Qeydiyyat bir dəqiqə çəkir; irəliləyişin bütün cihazlarında saxlanılır.
Rənglər və say sözləri: 什么颜色?, 件, 条
| Qəlib | Nümunə | Mənası |
|---|---|---|
| 什么颜色? | 你喜欢什么颜色? | Hansı rəngi xoşlayırsan? |
| ……是什么颜色的? | 你的书包是什么颜色的? | Çantan hansı rəngdədir? |
| ……是 + 色 + 的 | 我的书包是黑色的。 | Çantam qara rəngdədir. |
| 色 + 的 + N | 红色的衣服 | qırmızı paltar |
| 红 / 白 / 黑 + N | 红衣服,白裤子 | qırmızı paltar, ağ şalvar |
Rəngi təsvir edəndə çinlilər çox vaxt 是……的 qəlibindən istifadə edir: 我的书包是黑色的 — hərfən «mənim çantam qara rəngli olandır». Bu 的 cümlədən atılmır: 我的书包是黑色 deyilmir. İsimdən əvvəl isə iki yol var: uzun 红色的衣服 və qısa 红衣服 — birhecalı rəng isimlə 的 olmadan birləşir. Rus və azərbaycan dillərindən fərqli olaraq rəng sözü heç vaxt dəyişmir: nə cins, nə hal, nə cəm şəkilçisi var.
Nümunə 1: rəngi soruş və cavab ver
Məsələ
Tərcümə et: «Çantan hansı rəngdədir? — Qaradır.»
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
你的书包是什么颜色的?
Nǐ de shūbāo shì shénme yánsè de?
2) Cavab eyni qəlibdədir, mübtəda buraxıla bilər:
是黑色的。
Shì hēisè de.
Nümunə 2: rəng + say sözü
Məsələ
De: «O ağ şalvarı xoşlayıram.»
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
2) Rəng + isim: 白裤子.
3) Ardıcıllıq: göstərmə + say sözü + rəng + isim:
我喜欢那条白裤子。
Wǒ xǐhuan nà tiáo bái kùzi.
| Say sözü | Nə üçün | Nümunə |
|---|---|---|
| 件 jiàn | üst geyimi; iş, məsələ | 一件衣服,两件事 |
| 条 tiáo | uzun, nazik şeylər: şalvar, ətək, yol, balıq | 一条裤子,一条路 |
| 双 shuāng (HSK 3) | cüt şeylər: ayaqqabı, corab, çubuqlar | 一双鞋 |
Say sözü əşyanın formasını göstərir: 条 uzun, 件 isə bədənin yuxarı hissəsini örtən geyimdir. Maraqlıdır ki, ingilis dilində «a pair of trousers», rus dilində брюки cəm kimi işlənir, çin dilində isə şalvar «cüt» deyil, bir uzun əşyadır: 一条裤子. Azərbaycan və türk dillərindəki «bir cüt ayaqqabı», «bir çift ayakkabı» isə tam olaraq 一双鞋-dir.
Nümunə 3: say sözünü seç
Məsələ
Doldur: 1) 我买了两___衣服。 2) 这___裤子太长了。 3) 一___鞋多少钱?
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
2) Şalvar uzundur → 条: 这条裤子太长了 «Bu şalvar çox uzundur».
3) Ayaqqabı cütdür → 双: 一双鞋多少钱? «Bir cüt ayaqqabı neçəyədir?»
的 ilə qısa forma: 红的, 我的
的-birləşməsiTərif
İsim kontekstdən aydındırsa, onu atmaq olar: sifət, isim və ya əvəzlik + 的 «… olanı» deməkdir. 红的 «qırmızısı», 新的 «yenisi», 我的 «mənimki», 妈妈的 «anamınkı». Azərbaycan dilindəki -ki (mənimki) və «qırmızısı» kimi formalar buna çox yaxındır.
Nümunə 4: mağazada seçim
Məsələ
Satıcı soruşur: «Qarasını istəyirsiniz, yoxsa ağını?» Sən: «Ağını.»
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
2) 衣服 təkrarlanmır, 黑的 / 白的 kifayətdir:
你要黑的还是白的?
Nǐ yào hēi de háishi bái de?
3) Cavab:
白的。
Bái de.
Nümunə 5: kimindir?
Məsələ
Tərcümə et: «Bu şalvar mənimkidir, o biri qardaşımınkıdır.»
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
2) İkinci dəfə isim yox, yalnız say sözü: 那条.
3) «qardaşımınkı» = 我哥哥的:
这条裤子是我的,那条是我哥哥的。
Zhè tiáo kùzi shì wǒ de, nà tiáo shì wǒ gēge de.
Sifətlərin təkrarı: 红红的, 高高兴兴
AA və AABBTərif
Birhecalı sifət ikiləşir — AA的: 红红的, 大大的, 长长的. İkihecalı sifətin hər hecası ikiləşir — AABB: 高兴 → 高高兴兴, 漂亮 → 漂漂亮亮. Təkrar təsviri canlı, obrazlı edir: «qıpqırmızı», «iri-iri», «şən-şən». Üç qayda: 1) əvvəlində 很, 非常, 太 olmur; 2) sonunda 的 (və ya feildən əvvəl 地) gəlir; 3) 不 ilə inkar olunmur.
Bu hadisə bizə tanışdır: azərbaycan dilində qıpqırmızı, apağ, yamyaşıl, türk dilində kıpkırmızı, bembeyaz kimi gücləndirici formalar var. Fərq ondadır ki, çin dili heca əlavə etmir, sözün özünü təkrarlayır. Feillər isə başqa cür təkrarlanır — ABAB (介绍介绍); bunu növbəti dərslərdə görəcəksən.
Nümunə 6: təkrarla canlandır
Məsələ
Sifəti təkrarla: 1) 她的眼睛很大。 2) 他很高兴地回家了。
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
她的眼睛大大的。
Tā de yǎnjing dàdà de.
2) 高兴 → 高高兴兴; feildən əvvəl 地 qalır, 很 atılır:
他高高兴兴地回家了。
Tā gāogāoxìngxìng de huí jiā le.
Nümunə 7: səhvi düzəlt
Məsələ
她今天穿得很漂漂亮亮。
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
她今天穿得漂漂亮亮的。
Tā jīntiān chuān de piàopiàoliàngliàng de.
«Bu gün o, bəzənib-düzənib.»
Cümlələr və dialoq
| 汉字 | Pinyin | Tərcümə |
|---|---|---|
| 你喜欢什么颜色?——我喜欢绿色。 | Nǐ xǐhuan shénme yánsè? — Wǒ xǐhuan lǜsè. | Hansı rəngi xoşlayırsan? — Yaşılı. |
| 这件衣服是什么颜色的?——是白色的。 | Zhè jiàn yīfu shì shénme yánsè de? — Shì báisè de. | Bu paltar hansı rəngdədir? — Ağdır. |
| 她今天穿了一件红衣服。 | Tā jīntiān chuān le yí jiàn hóng yīfu. | O, bu gün qırmızı paltar geyinib. |
| 这条裤子有点儿长。 | Zhè tiáo kùzi yǒudiǎnr cháng. | Bu şalvar bir az uzundur. |
| 我不要黑的,我要白的。 | Wǒ búyào hēi de, wǒ yào bái de. | Qarasını yox, ağını istəyirəm. |
| 这件新衣服真好看! | Zhè jiàn xīn yīfu zhēn hǎokàn! | Bu yeni paltar necə də gözəldir! |
| 这个苹果红红的,很好吃。 | Zhège píngguǒ hónghóng de, hěn hǎochī. | Bu alma qıpqırmızıdır, çox dadlıdır. |
| 孩子们高高兴兴地去上学了。 | Háizimen gāogāoxìngxìng de qù shàngxué le. | Uşaqlar şən-şən məktəbə getdilər. |
| 那条黑裤子是我哥哥的。 | Nà tiáo hēi kùzi shì wǒ gēge de. | O qara şalvar qardaşımınkıdır. |
服务员:你好!你想买什么?
莱拉:我想买一件衣服。
服务员:你喜欢什么颜色的?
莱拉:我喜欢红色的。
服务员:这件红的怎么样?
莱拉:真好看!多少钱?
服务员:三百块。
莱拉:有点儿贵。有便宜一点儿的吗?
服务员:这件白的两百块。
莱拉:白的也很好看。好,我要这件白的。
| 汉字 | Pinyin | Tərcümə |
|---|---|---|
| 服务员:你好!你想买什么? | Fúwùyuán: Nǐ hǎo! Nǐ xiǎng mǎi shénme? | Salam! Nə almaq istəyirsiniz? |
| 莱拉:我想买一件衣服。 | Láilā: Wǒ xiǎng mǎi yí jiàn yīfu. | Bir paltar almaq istəyirəm. |
| 服务员:你喜欢什么颜色的? | Fúwùyuán: Nǐ xǐhuan shénme yánsè de? | Hansı rəngdə istəyirsiniz? |
| 莱拉:我喜欢红色的。 | Láilā: Wǒ xǐhuan hóngsè de. | Qırmızını xoşlayıram. |
| 服务员:这件红的怎么样? | Fúwùyuán: Zhè jiàn hóng de zěnmeyàng? | Bu qırmızı necədir? |
| 莱拉:真好看!多少钱? | Láilā: Zhēn hǎokàn! Duōshao qián? | Çox gözəldir! Neçəyədir? |
| 服务员:三百块。 | Fúwùyuán: Sānbǎi kuài. | Üç yüz yuan. |
| 莱拉:有点儿贵。有便宜一点儿的吗? | Láilā: Yǒudiǎnr guì. Yǒu piányi yìdiǎnr de ma? | Bir az bahadır. Bir az ucuzu var? |
| 服务员:这件白的两百块。 | Fúwùyuán: Zhè jiàn bái de liǎngbǎi kuài. | Bu ağı iki yüz yuandır. |
| 莱拉:白的也很好看。好,我要这件白的。 | Láilā: Bái de yě hěn hǎokàn. Hǎo, wǒ yào zhè jiàn bái de. | Ağı da gözəldir. Yaxşı, bu ağını götürürəm. |
Dialoqda 衣服 sözü yalnız bir dəfə işlənir — sonra hər yerdə 红的, 白的, 这件白的 kifayət edir. 块 (kuài) danışıqda «yuan» deməkdir.
- 1.你喜欢什么?
- 2.我买了一裤子。
- 3.她穿了一红衣服。
- 4.我不要黑的,我要白。
- 5.这条裤子太了。
- 6.她的眼睛的,很漂亮。
- 7.这是我的衣服。
İnteraktiv
İnteraktiv
| 汉字 | Pinyin | Mənası |
|---|---|---|
| 颜色 | yánsè | rəng |
| 红色 | hóngsè | qırmızı rəng |
| 白色 | báisè | ağ rəng |
| 黑色 | hēisè | qara rəng |
| 绿色 | lǜsè | yaşıl rəng |
| 黄色 | huángsè | sarı rəng — HSK 3 |
| 蓝色 | lánsè | mavi, göy rəng — HSK 3 (蓝) |
| 衣服 | yīfu | paltar; üst geyimi |
| 裤子 | kùzi | şalvar |
| 裙子 | qúnzi | ətək, don — HSK 3 |
| 鞋 | xié | ayaqqabı — HSK 3 |
| 件 | jiàn | say sözü: paltar (üst geyimi), iş |
| 条 | tiáo | say sözü: uzun şeylər (şalvar, ətək, yol) |
| 穿 | chuān | geymək; əynində olmaq |
| 长 | cháng | uzun |
| 新 | xīn | yeni, təzə |
| 好看 | hǎokàn | gözəl, qəşəng |
| 漂亮 | piàoliang | gözəl |
| 便宜 | piányi | ucuz |
| 买 | mǎi | almaq (satın) |
Yadda saxla
- Rəng = rəng + 色: 红色, 白色, 黑色, 绿色; sual: 什么颜色?
- Təsvirdə 是……的: 我的书包是黑色的; isimdən əvvəl 红色的衣服 və ya 红衣服.
- 件 — üst geyimi, 条 — şalvar, ətək (uzun şeylər), 双 — ayaqqabı (cüt).
- 的 ilə qısa forma: 红的 «qırmızısı», 我的 «mənimki».
- Təkrar: AA的 (红红的), AABB (高高兴兴); 很 və 不 ilə işlənmir.
- Qırmızı — xoşbəxtlik və bayram (红包), ağ — ənənəvi yas rəngi.