Yay tətilindən sonra Aysel Pekin universitetinə qayıdır. Dəhlizdə müəllimi 王老师 (Wáng lǎoshī, Van müəllim) ilə, sinifdə yoldaşları ilə, yataqxanada isə yaşlı növbətçi qadınla qarşılaşır. Hər birinə eyni sözü demək olarmı? Çin dilində salam da, təşəkkür də kimə müraciət etdiyindən asılıdır. Bu dərsdə HSK 1 səviyyəsinin ilk ifadələrini öyrənəcəksən (HSK 3.0, imtahanlar 13 dekabr 2026-cı ildən): salamlaşma, nəzakət sözləri, şəxs əvəzlikləri və iki əsas qayda — 吗 ilə sual və 很 ilə sifət.
Salamlaşma: 你好 və onun «qohumları»
你好 (nǐ hǎo) hərfi mənada «sən yaxşı» deməkdir və istənilən vaxt işlənir. Böyüklərə, müəllimə, müştəriyə 您好 (nín hǎo) deyilir — 您 «sən»-in hörmətli formasıdır, Azərbaycan dilindəki «siz» kimi. Bir neçə nəfərə 你们好 (nǐmen hǎo), bütün sinfə və ya auditoriyaya 大家好 (dàjiā hǎo, hamıya salam) deyilir. Qəlib çox sadədir: kimə + 好. Şagirdlər müəllimi belə salamlayır: 老师好! (Lǎoshī hǎo!). Səhər 早上好 (zǎoshang hǎo) və ya qısaca 早 (zǎo), axşam 晚上好 (wǎnshang hǎo) deyilir. Sağollaşanda 再见 (zàijiàn, hərfən «yenə görüşək»).
| Salamlaşma | Pinyin | Kimə, nə vaxt |
|---|---|---|
| 你好 | nǐ hǎo | bir nəfərə, istənilən vaxt |
| 您好 | nín hǎo | böyüyə, müəllimə — hörmətlə |
| 你们好 | nǐmen hǎo | bir neçə nəfərə |
| 大家好 | dàjiā hǎo | hamıya: sinfə, auditoriyaya |
| 老师好 | lǎoshī hǎo | müəllimə (şagird deyir) |
| 早上好 | zǎoshang hǎo | səhər |
| 早 | zǎo | səhər, dosta və iş yoldaşına |
| 晚上好 | wǎnshang hǎo | axşam |
| 再见 | zàijiàn | sağ ol, görüşənədək |
Davamını oxumaq üçün pulsuz qeydiyyatdan keç
Dərsin qalan bölmələri, test və qeydlər Educora hesabı ilə açılır. Qeydiyyat bir dəqiqə çəkir; irəliləyişin bütün cihazlarında saxlanılır.
你好吗?: sual və real cavablar
你好吗? (Nǐ hǎo ma?) «Necəsən?» deməkdir, amma çinlilər bunu ingilislərin How are you? sualından xeyli az işlədir — adətən bir müddət görüşmədikləri adamdan soruşurlar. Cavablar: 我很好。 (Wǒ hěn hǎo., Yaxşıyam), 还可以。 (Hái kěyǐ., Pis deyil), 不太好。 (Bú tài hǎo., Çox da yaxşı deyil), 我很忙。 (Wǒ hěn máng., Çox məşğulam). Nəzakətlə sualı qaytarmaq üçün 你呢? (Nǐ ne?, Bəs sən?) və ya 您呢? (Nín ne?) əlavə edilir.
吗 ilə sualTərif
Nəqli cümlənin sonuna 吗 (ma) artırılır — və «hə/yox» sualı hazırdır. Söz sırası dəyişmir: 他是老师。 → 他是老师吗? Azərbaycan dilindəki «-mı/-mi» kimi, amma sözün yox, bütün cümlənin sonuna gəlir. Cavabda «hə» və «yox» sözləri əvəzinə feil və ya sifət təkrarlanır: 你忙吗? — 很忙。 / 不忙。
吗 ilə sual qur
Məsələ
Sual cümləsinə çevir: 1) 他是老师。 2) 你们好。 3) 你很忙。
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
2) 你们好吗? (Nǐmen hǎo ma? — Necəsiniz?)
3) Sualda 很 adətən buraxılır: 你忙吗? (Nǐ máng ma? — Məşğulsan?)
Söz sırası heç yerdə dəyişmədi.
«Hə» və «yox» demədən cavab ver
Məsələ
Müsbət və mənfi cavab ver: 1) 你忙吗? 2) 你是学生吗?
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
2) Feili təkrarla: 是。 (Shì. — Bəli.) / 不是 (bú shì),我是老师 (wǒ shì lǎoshī) — «Yox, mən müəlliməm.»
不 4-cü tondan əvvəl bú olur: bú shì.
很 + sifət: 是 lazım deyil
Çin dilində sifət özü xəbər ola bilir, ona görə 是 işlənmir: 我很好 (Wǒ hěn hǎo) «Mən yaxşıyam» deməkdir, 我是好 isə səhvdir. Sifətin qarşısına adətən 很 (hěn, çox) qoyulur, amma burada o, «çox» mənasını demək olar ki, itirir — sadəcə cümləni tamamlayır. 很 olmadan 我好 müqayisə kimi səslənir («mən yaxşıyam, o isə yox»). İnkar üçün 很 yerinə 不 qoyulur: 我不忙 (Wǒ bù máng, Məşğul deyiləm). Azərbaycan dilində «yaxşıyam» sözündə «-am» şəkilçisi var — çin dilində onun qarşılığı yoxdur.
| Qəlib | Nümunə | Mənası |
|---|---|---|
| İsim + 很 + sifət | 我很高兴。 | Mən çox şadam. |
| İsim + 不 + sifət | 他不忙。 | O, məşğul deyil. |
| İsim + sifət + 吗? | 你忙吗? | Məşğulsan? |
Çincəyə çevir
Məsələ
1) Mən çox şadam. 2) Müəllim məşğuldur. 3) Biz yaxşıyıq.
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
2) 老师 + 很 + 忙 → 老师很忙。 (Lǎoshī hěn máng.)
3) 我们 + 很 + 好 → 我们很好。 (Wǒmen hěn hǎo.)
Heç bir cümlədə 是 yoxdur: «-am, -dır, -ıq» çincəyə tərcümə olunmur.
Səhvi tap
Məsələ
Düzəlt: 1) 我是很高兴。 2) 她是忙。 3) 你好吗? — 我好。
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
2) 是 çıxarılır, 很 əlavə olunur → 她很忙。 (Tā hěn máng.)
3) Qrammatik cəhətdən mümkündür, amma natamam səslənir → 我很好。 və ya 很好,谢谢。
Şəxs əvəzlikləri və nəzakət sözləri
Əvəzliklər çox sadədir: 我 (wǒ, mən), 你 (nǐ, sən), 您 (nín, siz — hörmətlə), 他 (tā, o — kişi), 她 (tā, o — qadın), 它 (tā, o — əşya, heyvan). Cəm üçün 们 (men) artırılır: 我们, 你们, 他们, 她们, 它们. 大家 (dàjiā) «hamı» deməkdir. Maraqlıdır ki, danışıqda 他, 她, 它 eyni səslənir — Azərbaycan dilindəki «o» kimi; fərq yalnız yazıdadır. Hal şəkilçiləri də yoxdur: 我 həm «mən», həm «məni», həm «mənə»dir. Nəzakət sözləri: 谢谢 (xièxie) — 不客气 (bú kèqi, dəyməz); 对不起 (duìbuqǐ, bağışlayın) — 没关系 (méi guānxi) və ya 没事 (méishì, eybi yoxdur); 请 (qǐng) + feil — nəzakətli xahiş: 请坐 (qǐng zuò, buyurun, oturun); 请问 (qǐngwèn, bağışlayın, soruşmaq istəyirəm) — yad adama sual verməzdən əvvəl.
Düzgün əvəzliyi seç
Məsələ
Hansı söz lazımdır? 1) Nənənə salam verirsən: ___好! 2) Sinif yoldaşın Leyla haqqında: ___很忙。 3) Müəllim bütün sinfə: ___好!
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
2) Qadın haqqında danışırıq → 她很忙。 (Tā hěn máng.)
3) Hamıya → 大家好! (Dàjiā hǎo!) və ya 你们好!
Nə deyərsən?
Məsələ
1) Avtobusda kiminsə ayağını tapdaladın. 2) Dostun sənə təşəkkür edir. 3) Küçədə yad adamdan bir şey soruşmaq istəyirsən. 4) Müəllim otağına girəndə səni oturmağa dəvət edir.
Həllini göstərHəllini gizlət
Həll
2) Təşəkkürə cavab: 不客气。 (Bú kèqi.)
3) Sualdan əvvəl: 请问…… (Qǐngwèn…), məsələn 请问,您是老师吗?
4) Müəllim deyir: 请坐。 (Qǐng zuò.) Sən cavab verirsən: 谢谢老师!
| 汉字 | Pinyin | Mənası |
|---|---|---|
| 您好! | Nín hǎo! | Salam! (hörmətlə) |
| 大家好! | Dàjiā hǎo! | Hamıya salam! |
| 你好吗? | Nǐ hǎo ma? | Necəsən? |
| 我很好,谢谢。你呢? | Wǒ hěn hǎo, xièxie. Nǐ ne? | Yaxşıyam, sağ ol. Bəs sən? |
| 他们很高兴。 | Tāmen hěn gāoxìng. | Onlar çox şaddırlar. |
| 请问,您是王老师吗? | Qǐngwèn, nín shì Wáng lǎoshī ma? | Bağışlayın, siz Van müəllimsiniz? |
| 对不起!— 没关系。 | Duìbuqǐ! — Méi guānxi. | Bağışlayın! — Eybi yoxdur. |
| 请喝茶。 | Qǐng hē chá. | Çay buyurun. |
阿伊莎:王老师,您好!
王老师:你好!你好吗?
阿伊莎:我很好,谢谢您。您呢?
王老师:我也很好。请进,请坐!
阿伊莎:谢谢老师!
王老师:不客气。
| 汉字 | Pinyin | Mənası |
|---|---|---|
| 阿伊莎:王老师,您好! | Āyīshā: Wáng lǎoshī, nín hǎo! | Aysel: Salam, Van müəllim! |
| 王老师:你好!你好吗? | Wáng lǎoshī: Nǐ hǎo! Nǐ hǎo ma? | Van müəllim: Salam! Necəsən? |
| 阿伊莎:我很好,谢谢您。您呢? | Āyīshā: Wǒ hěn hǎo, xièxie nín. Nín ne? | Aysel: Yaxşıyam, təşəkkür edirəm. Siz necəsiniz? |
| 王老师:我也很好。请进,请坐! | Wáng lǎoshī: Wǒ yě hěn hǎo. Qǐng jìn, qǐng zuò! | Van müəllim: Mən də yaxşıyam. Buyur, keç, otur! |
| 阿伊莎:谢谢老师! | Āyīshā: Xièxie lǎoshī! | Aysel: Sağ olun, müəllim! |
| 王老师:不客气。 | Wáng lǎoshī: Bú kèqi. | Van müəllim: Dəyməz. |
- 1.你好?
- 2.我很,谢谢。
- 3.老师,好!
- 4.家好!
- 5.谢谢!— 不气!
- 6.对不起!— 没系。
- 7.问,您是王老师吗?
İnteraktiv
İnteraktiv
| 汉字 | Pinyin | Mənası |
|---|---|---|
| 我 | wǒ | mən |
| 你 | nǐ | sən |
| 您 | nín | siz (hörmətlə) |
| 他 | tā | o (kişi) |
| 她 | tā | o (qadın) |
| 它 | tā | o (əşya, heyvan) |
| 我们 | wǒmen | biz |
| 你们 | nǐmen | siz (cəm) |
| 他们 | tāmen | onlar |
| 她们 | tāmen | onlar (qadınlar) |
| 它们 | tāmen | onlar (əşyalar, heyvanlar) |
| 大家 | dàjiā | hamı |
| 好 | hǎo | yaxşı |
| 你好 | nǐ hǎo | salam |
| 早 | zǎo | erkən; sabahınız xeyir |
| 早上 | zǎoshang | səhər |
| 晚上 | wǎnshang | axşam |
| 吗 | ma | sual ədatı |
| 很 | hěn | çox |
| 高兴 | gāoxìng | şad |
| 忙 | máng | məşğul |
| 谢谢 | xièxie | təşəkkür edirəm |
| 不客气 | bú kèqi | dəyməz |
| 对不起 | duìbuqǐ | bağışlayın |
| 没关系 | méi guānxi | eybi yoxdur |
| 没事 | méishì | heç nə olmayıb, eybi yox |
| 请 | qǐng | buyurun; xahiş etmək |
| 请问 | qǐngwèn | bağışlayın, soruşa bilərəm? |
| 再见 | zàijiàn | sağ ol, görüşənədək |
| 老师 | lǎoshī | müəllim |
Yadda saxla
- Salam qəlibi: kimə + 好 — 你好, 您好 (hörmətlə), 你们好, 大家好, 老师好; səhər 早 / 早上好, sağollaşma 再见.
- 谢谢 → 不客气; 对不起 → 没关系 / 没事; 请 + feil — nəzakətli xahiş; 请问 — yad adama sualdan əvvəl.
- Əvəzliklər: 我 你 您 他 她 它; cəm 们 ilə; 他/她/它 eyni (tā) səslənir; hal şəkilçiləri yoxdur.
- Hə/yox sualı: cümlə + 吗?; cavabda feil və ya sifət təkrarlanır: 忙吗? — 很忙 / 不忙.
- Sifətdən əvvəl 是 olmur: 我很好, 他不忙; 很 burada «yapışqandır».