Atalar sözləri, adətlər və süfrə mədəniyyəti

Məşhur çin atalar sözləri (百闻不如一见, 熟能生巧, 入乡随俗), hədiyyə və süfrə adətləri; dördheroqlifli qəliblər 一A一B, 无A无B, 有A有B və «X是X,就是…» — HSK 4.

  • 10 və 11-ci siniflər
  • 25 dəq
  • 12 sual
  • 70 dərsdən 55-cisi

Bu dərsdə öyrənəcəksən

  • Bir neçə məşhur atalar sözünü başa düşmək və yerində işlətmək
  • 一A一B, 无A无B, 有A有B qəliblərini tanımaq və mənasını çıxarmaq
  • «X是X,就是…» ilə nəzakətlə irad bildirmək
  • Hədiyyə və süfrə adətlərini bilmək

Leyla dostunun ad gününə saat hədiyyə almaq istəyir. Siao Lin onu dayandırır: «Çində qocalara saat bağışlamırlar — 送钟 (saat bağışlamaq) 送终 (sòngzhōng, «son yola salmaq») kimi səslənir». Dil və adət bir-birinə bağlıdır: çoxlu adət sözlərin səslənməsindən yaranıb, çoxlu fikir isə qısa, dördheroqlifli ifadələrdə yaşayır. Bu dərsdə bir neçə məşhur atalar sözünü (俗语), HSK 4-ün dördheroqlifli qəliblərini (四字格) və danışıqda çox lazım olan «X是X,就是…» qəlibini öyrənəcəksən. HSK 4 oxu mətnlərində atalar sözləri tez-tez çıxır və sual çox vaxt «bu söz nə deməkdir?» olur.

Atalar sözləri və adət sözləri

Sözlər: 俗语 (súyǔ, atalar sözü, xalq deyimi), 成语 (chéngyǔ, dördheroqlifli sabit ifadə), 风俗 / 习俗 (adət), 传统 (chuántǒng, ənənə), 文化, 礼物, 礼貌 (lǐmào, nəzakət), 客气, 庆祝 (qìngzhù, qeyd etmək), 祝贺 (zhùhè, təbrik etmək), 干杯 (gānbēi, «badələr dibinə!»), 尊重 (zūnzhòng, hörmət etmək), 美食 (měishí, ləzzətli yemək). Dörd məşhur ifadə: 百闻不如一见 — «yüz dəfə eşitmək bir dəfə görmək kimi deyil»; 熟能生巧 — «vərdiş ustalıq yaradır», yəni təkrar məşq bacarığa çevrilir; 入乡随俗 — «kəndə girdinsə, onun adətinə uy», yəni getdiyin yerin adətlərinə hörmət et; 民以食为天 — «xalq üçün yemək göy qədər vacibdir», çinlilərin yeməyə münasibətini göstərir. Diqqət: 百闻不如一见-də HSK 4-ün A不如B qəlibi var — «A, B qədər yaxşı deyil».

汉字HərfənQarşılığı
百闻不如一见yüz eşitmə bir görmə kimi deyilYüz dəfə eşitməkdənsə, bir dəfə görmək yaxşıdır.
熟能生巧vərdiş ustalıq doğururTəkrar biliyin anasıdır.
入乡随俗kəndə gir, adətinə uyGetdiyin yerin adətinə uy.
民以食为天xalq yeməyi göy sayırYemək hər şeydən vacibdir.
活到老,学到老qocalana qədər yaşa, qocalana qədər öyrənÖmür boyu öyrən.
Atalar sözlərini əzbərləmək olar, amma qrammatikasını da anla: 不如 — «qədər yaxşı deyil».

Davamını oxumaq üçün pulsuz qeydiyyatdan keç

Dərsin qalan bölmələri, test və qeydlər Educora hesabı ilə açılır. Qeydiyyat bir dəqiqə çəkir; irəliləyişin bütün cihazlarında saxlanılır.

Dördheroqlifli qəliblər: 一A一B, 无A无B, 有A有B

HSK 4 sabit qəlib kimi üç «çərçivə» öyrədir; A və B yerinə mənaca yaxın və ya əks sözlər qoyulur. 一A一B — iki variant: əks sözlərlə növbələşmə və ya qarşılıq (一问一答 — biri soruşur, biri cavab verir; 一来一去 — gediş-gəliş; 一上一下 — biri yuxarı, biri aşağı), yaxın sözlərlə «tam, bütün» (一心一意 — bütün qəlbi ilə; 一言一行 — hər sözü və hər əməli). 无A无B — yaxın mənalı iki sözlə «heç … yoxdur» deməkdir: 无忧无虑 (heç bir qayğısı yoxdur), 无声无息 (səssiz-səmirsiz). 有A有B — iki şeyin birlikdə olması: 有说有笑 (danışıb gülürlər), 有山有水 (həm dağ, həm su var — gözəl mənzərə), 有吃有喝 (yeyib-içməyə hər şey var). Bu qəliblər Azərbaycan dilindəki qoşa sözlərə bənzəyir: «səssiz-səmirsiz», «yeyib-içmək», «deyib-gülmək».

QəlibNümunəMənası
一A一B (əks sözlər)老师和学生一问一答。Müəllim soruşur, tələbə cavab verir.
一A一B (yaxın sözlər)她一心一意地学习汉语。O, bütün qəlbi ilə çin dili öyrənir.
无A无B小时候我们无忧无虑。Uşaqlıqda heç bir qayğımız yox idi.
有A有B大家在饭桌上有说有笑。Hamı süfrə başında deyib-gülür.

Qəlibi tanı

Məsələ

Mənasını tap (bu ifadələri lüğətsiz başa düşməyə çalış): 1) 一年一次 2) 无边无际的大海 3) 这个故事有头有尾。 4) 他一言一行都很有礼貌。

Həllini göstərHəllini gizlət

Həll

1) «İldə bir dəfə» — bu, 一A一B deyil, sadə «bir il — bir dəfə» quruluşudur; diqqət et, hər 一…一… qəlib deyil.
2) 无A无B: 边 və 际 — «kənar»; «kənarı-sonu olmayan dəniz».
3) 有A有B: 头 — baş, 尾 — quyruq; «başı da var, sonu da» — hekayə tamdır.
4) 一A一B yaxın sözlərlə: «hər sözü və hər əməli» — o, həmişə nəzakətlidir.

X是X,就是/不过… — «…dır, amma…»

Çinlilər birbaşa «yox, pisdir» deməkdən çəkinir. Nəzakətli irad üçün HSK 4-də X是X,就是/不过/可是… qəlibi var: əvvəlcə müsbət cəhəti təsdiq edirsən (X是X — «X olmasına X-dir»), sonra problemi deyirsən: 这家饭馆的菜好吃是好吃,就是太辣了。 (Yeməkləri dadlı olmasına dadlıdır, amma çox acıdır). 这件衣服好看是好看,不过有点儿贵。 X adətən sifət və ya feildir və iki dəfə təkrarlanır. 就是 burada «yalnız, sadəcə» mənasındadır və problemi yumşaldır. Türk dilindəki «güzel olmasına güzel ama…» və rus dilindəki вкусно-то вкусно, но… eyni məntiqlədir — ona görə bu qəlib Azərbaycan, türk və rus dilli öyrənənlərə tanış gələcək.

Nəzakətlə irad bildir

Məsələ

X是X,就是… ilə de: 1) Bu mehmanxana rahatdır, amma şəhər mərkəzindən uzaqdır. 2) Bu kitab maraqlıdır, amma bir az çətindir. 3) Getmək istəyirəm, amma vaxtım yoxdur.

Həllini göstərHəllini gizlət

Həll

1) 这家宾馆舒服是舒服,就是离市中心太远了。
2) 这本书有意思是有意思,不过有点儿难。
3) 我想去是想去,可是没有时间。 — X burada feil qrupudur (想去).
Diqqət: X iki dəfə eyni olmalıdır: 舒服是舒服, 舒服是好 ✗.
Dialoq: hədiyyə seçmək

莱拉:下周是王老师的六十岁生日,我想送他一个手表,你觉得怎么样?

林:手表好是好,不过很多老人不喜欢别人送“钟”,因为“送钟”听起来像“送终”。

莱拉:原来是这样!那送什么比较好?

林:可以送茶叶,或者请他吃一碗长寿面。王老师一心一意教了我们三年,我们应该好好谢谢他。

莱拉:好主意!入乡随俗嘛。中国的习俗真有意思,百闻不如一见。

林:对。生日那天大家一起吃饭,有说有笑,王老师一定会很高兴的。

汉字PinyinTərcümə
莱拉:下周是王老师的六十岁生日,我想送他一个手表,你觉得怎么样?Láilā: Xià zhōu shì Wáng lǎoshī de liùshí suì shēngrì, wǒ xiǎng sòng tā yí gè shǒubiǎo, nǐ juéde zěnmeyàng?Gələn həftə Van müəllimin altmış yaşı tamam olur, ona qol saatı bağışlamaq istəyirəm. Necə fikirləşirsən?
林:手表好是好,不过很多老人不喜欢别人送“钟”,因为“送钟”听起来像“送终”。Lín: Shǒubiǎo hǎo shì hǎo, búguò hěn duō lǎorén bù xǐhuan biérén sòng“zhōng”, yīnwèi“sòng zhōng” tīng qǐlái xiàng“sòngzhōng”.Saat yaxşı olmasına yaxşıdır, amma çox yaşlı insan «saat» bağışlanmasını sevmir, çünki «送钟» «送终» kimi səslənir.
莱拉:原来是这样!那送什么比较好?Láilā: Yuánlái shì zhèyàng! Nà sòng shénme bǐjiào hǎo?Demə belədir! Onda nə bağışlamaq daha yaxşıdır?
林:可以送茶叶,或者请他吃一碗长寿面。王老师一心一意教了我们三年,我们应该好好谢谢他。Lín: Kěyǐ sòng cháyè, huòzhě qǐng tā chī yì wǎn chángshòumiàn. Wáng lǎoshī yìxīn-yíyì jiào le wǒmen sān nián, wǒmen yīnggāi hǎohǎo xièxie tā.Çay bağışlamaq olar, ya da onu uzun ömür əriştəsinə qonaq etmək. Van müəllim üç il bütün qəlbi ilə bizə dərs keçib, ona layiqincə təşəkkür etməliyik.
莱拉:好主意!入乡随俗嘛。中国的习俗真有意思,百闻不如一见。Láilā: Hǎo zhǔyi! Rùxiāng-suísú ma. Zhōngguó de xísú zhēn yǒu yìsi, bǎi wén bùrú yí jiàn.Əla fikirdir! Getdiyin yerin adətinə uy, deyiblər. Çinin adətləri doğrudan da maraqlıdır — yüz dəfə eşitməkdənsə, bir dəfə görmək yaxşıdır.
林:对。生日那天大家一起吃饭,有说有笑,王老师一定会很高兴的。Lín: Duì. Shēngrì nà tiān dàjiā yìqǐ chī fàn, yǒu shuō yǒu xiào, Wáng lǎoshī yídìng huì hěn gāoxìng de.Bəli. Ad günündə hamı birlikdə yemək yeyib deyib-güləcək, Van müəllim mütləq sevinəcək.
长寿面 (chángshòumiàn) — «uzun ömür əriştəsi», ad günündə yeyilir; 原来 — demə; 嘛 — «axı» (danışıq ədatı).
Boşluğu doldur: heroqlif və ya pinyin
  1. 1.百闻不一见。
  2. 2.熟能生。
  3. 3.入乡随。
  4. 4.小时候我们无忧无。
  5. 5.大家在饭桌上有说有。
  6. 6.她一心一地学习。
  7. 7.好吃是好吃,是太辣了。
  8. 8.我们要尊别人的习惯。

İnteraktiv

Simulyasiya yüklənir…
俗 = 亻 (insan) + 谷 (dərə): «insanların adəti»; 礼-də solda 礻 (mərasim) açarı var.
汉字PinyinMənası
传统chuántǒngənənə; ənənəvi
文化wénhuàmədəniyyət
习惯xíguànvərdiş, adət
礼物lǐwùhədiyyə
礼貌lǐmàonəzakət; nəzakətli
尊重zūnzhònghörmət etmək
庆祝qìngzhùqeyd etmək
祝贺zhùhètəbrik etmək
干杯gānbēibadələr dibinə!
美食měishíləzzətli yemək
茶叶cháyèçay yarpağı
不如bùrú...qədər yaxşı deyil
原来yuánláidemə
就是jiùshìsadəcə; məhz
不过búguòamma
无wúyoxdur, -sız
互相hùxiāngbir-birinə
客气kèqinəzakətli; təklif etmək
有趣yǒuqùmaraqlı
说法shuōfǎdeyim, ifadə
俗语súyǔatalar sözü
成语chéngyǔdördheroqlifli ifadə
风俗fēngsúadət
Dərsin sözləri (俗语, 成语, 风俗 — əlavə sözlər)
1 / 16

Yadda saxla

  • 百闻不如一见, 熟能生巧, 入乡随俗, 民以食为天 — dəyişdirilmədən işlənən sabit ifadələrdir.
  • A不如B (+ sifət) — «A, B qədər (yaxşı) deyil»; sifətin qabağında 很 olmur.
  • 一A一B: əks sözlərlə növbələşmə (一问一答), yaxın sözlərlə «tam» (一心一意).
  • 无A无B — «heç … yoxdur» (无忧无虑); 有A有B — iki şey birlikdə (有说有笑).
  • X是X,就是/不过… — əvvəl müsbəti təsdiq et, sonra problemi yumşaq de; X hər iki dəfə eynidir.

Yazı məşqi: bu dərsin sözləri

田 torlu məşq vərəqləri: cizgilərin ardıcıllığı addım-addım, üzərindən yazmaq üçün boz heroqliflər və boş xanalar. Dəftərdə qələm və ya stilusla yaz, ya da PDF-i çap et.

  • Atalar sözləri, adətlər və süfrə mədəniyyəti

    29 söz · 传统 文化 习惯 礼物 礼貌 尊重 庆祝 祝贺 干杯 美食 茶叶 不如 原来 就是 不过 无 互相 客气 有趣 说法 俗语 成语 风俗 百闻不如一见 熟能生巧 入乡随俗 无忧无虑 有说有笑 一心一意

Dərsdə səhv və ya qeyri-dəqiqlik gördün?

Özünü yoxla

12 sual. Hər düzgün cavab XP qazandırır.

Sual 1 / 12

Sual 1 / 12. 百闻不如一见 nə deməkdir?