İdman və hobbi: ayrılan feillər, müddət və 次

Hobbin haqqında danış: 游泳, 跑步, 跳舞, 踢足球, 打篮球. Niyə 游泳 «bölünür» (游了一个小时泳, 帮我一个忙), müddət feildən sonra gəlir (跑了半个小时), 次 ilə tezlik (一个星期游三次泳), 经常 / 有时 / 一起.

  • 8…11-ci siniflər
  • 22 dəq
  • 12 sual
  • 70 dərsdən 27-cisi

Bu dərsdə öyrənəcəksən

  • idman və hobbi sözlərini düzgün feillə işlətmək: 踢足球, 打篮球, 唱歌
  • ayrılan feilləri (游泳, 跑步, 帮忙) düzgün bölmək
  • müddəti və dəfələrin sayını feildən sonra demək: 跑了半个小时, 去了三次
  • 经常, 有时, 一起 ilə vərdişləri təsvir etmək

Leyla universitetin idman klubuna yazılıb. Çinli qrup yoldaşı Çjan Li soruşur: «你有什么爱好?» — «Hobbin nədir?» Leyla cavab verir: «我喜欢游泳,一个星期游三次泳。» Çjan Li gülümsəyir: Leyla 游泳 feilini düzgün «bölüb» — 游 ilə 泳 arasına 三次 qoyub. Niyə belədir? Çünki 游泳 əslində «feil + tamamlıq»dır. Bu dərsdə idman və hobbi sözlərini, belə «ayrılan» feilləri, hərəkətin nə qədər davam etdiyini və neçə dəfə edildiyini deməyi öyrənəcəksən.

İdman və hobbi sözləri

爱好 (àihào) «hobbi»: 你有什么爱好? 运动 (yùndòng) həm «idman», həm də «idmanla məşğul olmaq»dır: 我每天运动. Top oyunlarında feil bədənin hansı hissəsi ilə oynadığından asılıdır: ayaqla — 踢 (tī) «təpikləmək»: 踢足球 «futbol oynamaq»; əllə — 打 (dǎ) «vurmaq»: 打篮球 «basketbol oynamaq», 打羽毛球 «badminton oynamaq» (HSK 3), 打乒乓球 «stolüstü tennis oynamaq» (əlavə söz). Azərbaycan dilində hamısı «oynamaq»dır, çin dilində 打足球 ✗ deyilmir. Mahnı oxumaq — 唱歌 (chàng gē), rəqs etmək — 跳舞 (tiàowǔ, hərfən «rəqs atmaq»), qaçmaq — 跑步 (pǎobù), üzmək — 游泳 (yóuyǒng). Tezlik sözləri: 经常 (jīngcháng) «tez-tez», 有时 (yǒushí, danışıqda 有时候) «bəzən», 一起 (yìqǐ) «birlikdə». Yarış — 比赛 (bǐsài, HSK 3).

Davamını oxumaq üçün pulsuz qeydiyyatdan keç

Dərsin qalan bölmələri, test və qeydlər Educora hesabı ilə açılır. Qeydiyyat bir dəqiqə çəkir; irəliləyişin bütün cihazlarında saxlanılır.

Ayrılan feillər: 游泳 → 游一个小时泳

Ayrılan feil (离合词)Tərif

Bəzi ikihecalı feillər əslində feil + tamamlıq birləşməsidir: 游泳 = 游 «üzmək» + 泳 «üzgü», 跑步 = 跑 «qaçmaq» + 步 «addım», 跳舞 = 跳 «tullanmaq» + 舞 «rəqs», 帮忙 = 帮 «kömək etmək» + 忙 «iş, qayğı», 唱歌 = 唱 + 歌. Belə feillər 离合词 (líhécí, «ayrılıb-birləşən söz») adlanır. Tamamlığa aid hər şey — müddət, dəfə, 的 ilə təyin — iki hissənin arasına girir; 了 və 过 isə birinci hissəyə qoşulur.

FeilBölünmüş formaMənası
游泳游了一个小时(的)泳bir saat üzdü
跑步跑了两次步iki dəfə qaçdı
帮忙帮我一个忙mənə bir kömək et
跳舞跳了一个晚上的舞bütün axşam rəqs etdi

Bu fikir bizə yad deyil: azərbaycan dilində «kömək etmək» də iki hissədən ibarətdir və arasına söz girə bilir: «böyük kömək etdi». İngilis dilindəki «do me a favour», «have a long swim» da tam belə qurulur — 帮我一个忙 sözbəsöz «help me a favour»dur. Ona görə ayrılan feildən sonra ikinci tamamlıq qoymaq olmaz: 帮忙他 ✗. Doğrusu 帮他 (帮 tək) və ya 帮他的忙. Feil təkrarlananda da yalnız birinci hissə ikiləşir (AAB): 跑跑步, 游游泳, 帮帮忙 — adi feillərin ABAB-ı (休息休息) ilə qarışdırma.

Nümunə 1: bir saat üzdüm

Məsələ

Tərcümə et: «Dünən bir saat üzdüm.»

Həllini göstərHəllini gizlət

Həll

1) 游泳 = 游 + 泳; 了 birinci hissəyə qoşulur: 游了.
2) Müddət tamamlıqdan əvvəl, ortada: 一个小时 (istəsən 的 ilə).
我昨天游了一个小时的泳。
Wǒ zuótiān yóu le yí gè xiǎoshí de yǒng.

Nümunə 2: kömək istə

Məsələ

Səhvi düzəlt: 你能帮忙我吗?

Həllini göstərHəllini gizlət

Həll

帮忙 artıq tamamlıq (忙) daşıyır, ikinci tamamlıq ola bilməz. İki düzgün yol:
你能帮我一个忙吗?
Nǐ néng bāng wǒ yí gè máng ma?
你能帮我吗?
Nǐ néng bāng wǒ ma?

Nə qədər və neçə dəfə? Müddət və 次

«Nə vaxt» əvvəl, «nə qədər» sonraTərif

Zaman nöqtəsi (nə vaxt?) feildən əvvəl gəlir: 我八点跑步 «saat səkkizdə qaçıram». Müddət (nə qədər?) isə feildən sonra: 我跑了半个小时 «yarım saat qaçdım», 请等一会儿 «bir az gözləyin». Dəfələrin sayı da feildən sonra, 次 ilə: 我去了三次 «üç dəfə getdim». Tezlik belə deyilir: dövr + feil + say + 次: 一个星期游三次泳 «həftədə üç dəfə üzür».

Burada bizim dillərlə fərq böyükdür: azərbaycanca «iki il çin dili öyrəndim», «həftədə üç dəfə üzürəm», rusca два года учил китайский deyirik — müddət feildən əvvəl gəlir. Çin dilində isə müddət və dəfə feildən sonradır. Tamamlıq varsa, iki yol var: müddəti tamamlıqdan əvvəl qoy — 学了两年(的)汉语, ya da feili təkrarla — 学汉语学了两年. İkinci forma ilə növbəti dərslərdə daha çox rastlaşacaqsan; indilik onu tanımaq kifayətdir. Şəxs əvəzliyi isə 次-dan əvvəl gəlir: 我见过他两次.

Nümunə 3: həftədə iki dəfə

Məsələ

Tərcümə et: «Həftədə iki dəfə basketbol oynayıram.»

Həllini göstərHəllini gizlət

Həll

1) Dövr əvvəldə: 一个星期.
2) Feil + say + 次 + tamamlıq: 打两次篮球.
我一个星期打两次篮球。
Wǒ yí gè xīngqī dǎ liǎng cì lánqiú.
3) Səhv: 我一个星期两次打篮球 ✗ — 次 feildən sonra gəlməlidir.

Nümunə 4: nə qədər?

Məsələ

De: 1) «O, yarım saat qaçdı.» 2) «İki il çin dili öyrəndim.»

Həllini göstərHəllini gizlət

Həll

1) 跑步 bölünür, müddət ortada; ya da feil təkrarlanır:
她跑步跑了半个小时。
Tā pǎobù pǎo le bàn gè xiǎoshí.
2) Müddət tamamlıqdan əvvəl:
我学了两年汉语。
Wǒ xué le liǎng nián Hànyǔ.
Səhv: 我两年学了汉语 ✗.

Vərdişlər: 经常, 有时, 一起

SözMənasıNümunə
经常tez-tez我经常跑步。
常 / 常常 (HSK 3)tez-tez (danışıq)他常常去游泳。
有时(候)bəzən我有时去打篮球。
一起birlikdə我们一起踢足球吧。

Hamısı zərflikdir və mübtədadan sonra, feildən əvvəl durur. İngilis dilində «I play football often» demək olar, çin dilində zərflik sona keçmir: 我踢足球经常 ✗ → 我经常踢足球 ✓. 一起 ilə adətən 跟 «ilə» işlənir: 我跟朋友一起打篮球 «dostumla birlikdə basketbol oynayıram». İnkarda 不 zərflikdən əvvəl gəlir: 我不常运动 «tez-tez idman etmirəm».

Cümlələr və dialoq

汉字PinyinTərcümə
你有什么爱好?——我喜欢唱歌和跳舞。Nǐ yǒu shénme àihào? — Wǒ xǐhuan chàng gē hé tiàowǔ.Hobbin nədir? — Mahnı oxumağı və rəqs etməyi xoşlayıram.
我每个星期游三次泳。Wǒ měi gè xīngqī yóu sān cì yǒng.Hər həftə üç dəfə üzürəm.
昨天我跑步跑了半个小时。Zuótiān wǒ pǎobù pǎo le bàn gè xiǎoshí.Dünən yarım saat qaçdım.
你能帮我一个忙吗?Nǐ néng bāng wǒ yí gè máng ma?Mənə bir kömək edə bilərsən?
我们经常一起踢足球。Wǒmen jīngcháng yìqǐ tī zúqiú.Biz tez-tez birlikdə futbol oynayırıq.
他有时去打篮球。Tā yǒushí qù dǎ lánqiú.O, bəzən basketbol oynamağa gedir.
我学了两年汉语。Wǒ xué le liǎng nián Hànyǔ.İki il çin dili öyrənmişəm.
Dialoq: hobbilər

张丽:莱拉,你有什么爱好?

莱拉:我喜欢游泳,一个星期游两次泳。你呢?

张丽:我喜欢打篮球,也喜欢跳舞。

莱拉:你每天都运动吗?

张丽:不是每天。我有时跑跑步,有时打打球。

莱拉:明天下午我们一起去游泳吧!

张丽:好啊!可是我游得不太好,你能帮我一个忙吗?

莱拉:没问题!游完泳我们一起去吃饭吧。

汉字PinyinTərcümə
张丽:莱拉,你有什么爱好?Zhāng Lì: Láilā, nǐ yǒu shénme àihào?Leyla, hobbin nədir?
莱拉:我喜欢游泳,一个星期游两次泳。你呢?Láilā: Wǒ xǐhuan yóuyǒng, yí gè xīngqī yóu liǎng cì yǒng. Nǐ ne?Üzməyi xoşlayıram, həftədə iki dəfə üzürəm. Bəs sən?
张丽:我喜欢打篮球,也喜欢跳舞。Zhāng Lì: Wǒ xǐhuan dǎ lánqiú, yě xǐhuan tiàowǔ.Mən basketbol oynamağı xoşlayıram, rəqs etməyi də.
莱拉:你每天都运动吗?Láilā: Nǐ měi tiān dōu yùndòng ma?Hər gün idman edirsən?
张丽:不是每天。我有时跑跑步,有时打打球。Zhāng Lì: Bú shì měi tiān. Wǒ yǒushí pǎopao bù, yǒushí dǎda qiú.Hər gün yox. Bəzən bir az qaçıram, bəzən top oynayıram.
莱拉:明天下午我们一起去游泳吧!Láilā: Míngtiān xiàwǔ wǒmen yìqǐ qù yóuyǒng ba!Sabah günortadan sonra birlikdə üzməyə gedək!
张丽:好啊!可是我游得不太好,你能帮我一个忙吗?Zhāng Lì: Hǎo a! Kěshì wǒ yóu de bú tài hǎo, nǐ néng bāng wǒ yí gè máng ma?Yaxşı! Amma mən yaxşı üzmürəm, mənə kömək edə bilərsən?
莱拉:没问题!游完泳我们一起去吃饭吧。Láilā: Méi wèntí! Yóu wán yǒng wǒmen yìqǐ qù chī fàn ba.Problem deyil! Üzüb qurtarandan sonra birlikdə yeməyə gedək.
Boşluğu doldur
  1. 1.我每个星期游三泳。
  2. 2.你能帮我一个吗?
  3. 3.他跑了半个。
  4. 4.我们一起踢足球。
  5. 5.他喜欢篮球。
  6. 6.我们去足球吧。
  7. 7.你有什么?
  8. 8.我学了两汉语。

İnteraktiv

Simulyasiya yüklənir…
游 və 泳 — 氵 «su» radikalı ilə; 跑 — 足 «ayaq» radikalı ilə; 球 — 王 (玉 «qiymətli daş») + 求.
汉字PinyinMənası
爱好àihàosevmək, həvəs göstərmək; hobbi
运动yùndòngidmanla məşğul olmaq; idman
足球zúqiúfutbol
踢tītəpikləmək; (futbol) oynamaq
篮球lánqiúbasketbol
打dǎvurmaq; (əllə top) oynamaq
球qiútop
游泳yóuyǒngüzmək
跑步pǎobùqaçmaq (idman)
跳舞tiàowǔrəqs etmək
唱chàngoxumaq (mahnı)
歌gēmahnı
帮忙bāngmángkömək etmək
比赛bǐsàiyarış, oyun — HSK 3
一起yìqǐbirlikdə
经常jīngchángtez-tez
有时yǒushíbəzən
常chángtez-tez — HSK 3
次cìdəfə
小时xiǎoshísaat (müddət)
一会儿yíhuìrbir az (vaxt)
身体shēntǐbədən; sağlamlıq
羽毛球yǔmáoqiúbadminton — HSK 3
乒乓球pīngpāngqiústolüstü tennis (əlavə söz)
Dərsin sözləri
1 / 16

Yadda saxla

  • Top oyunları: ayaqla 踢 (踢足球), əllə 打 (打篮球, 打乒乓球).
  • Ayrılan feillər (游泳, 跑步, 跳舞, 帮忙) feil + tamamlıqdır: 了, müddət, 次 ortaya girir — 游了一个小时泳, 帮我一个忙.
  • Ayrılan feil ikinci tamamlıq qəbul etmir: 帮忙他 ✗ → 帮他的忙; təkrarı AAB-dir: 跑跑步.
  • «Nə vaxt» feildən əvvəl, «nə qədər» feildən sonra: 我八点跑步 / 我跑了半个小时.
  • Dəfə: feil + say + 次: 去了三次; tezlik: 一个星期游三次泳.
  • 经常, 有时, 一起 mübtədadan sonra, feildən əvvəl durur.

Yazı məşqi: bu dərsin sözləri

田 torlu məşq vərəqləri: cizgilərin ardıcıllığı addım-addım, üzərindən yazmaq üçün boz heroqliflər və boş xanalar. Dəftərdə qələm və ya stilusla yaz, ya da PDF-i çap et.

  • İdman və hobbi: ayrılan feillər, müddət və 次

    24 söz · 爱好 运动 足球 踢 篮球 打 球 游泳 跑步 跳舞 唱 歌 帮忙 比赛 一起 经常 有时 常 次 小时 一会儿 身体 羽毛球 乒乓球

Dərsdə səhv və ya qeyri-dəqiqlik gördün?

Özünü yoxla

12 sual. Hər düzgün cavab XP qazandırır.

Sual 1 / 12

Sual 1 / 12. Niyə 游泳 «bölünə» bilir?