Məzmuna keç
Educora
AZ
AzərbaycancaEnglishРусскийTürkçe
Mənim səhifəmEducora StudioParametrlər

Azərbaycan tarixi

Qədim dövrdən müstəqilliyə qədər Azərbaycan

Azərbaycan torpağında insanın ilk izlərindən — Azıx mağarası və Qobustan petroqliflərindən — müasir müstəqil dövlətə qədər uzanan yolu izlə. Qədim dövlətləri, orta əsr sülalələrini və şəhərlərini, xanlıqları, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini, sovet dövrünü və müstəqilliyin bərpasını öyrənəcək, tarixi hadisələri xronoloji ardıcıllıqla izah etməyi bacaracaqsan. Son modul universitet səviyyəsində mənbələrlə işləməyi, İpək yolu ticarətini və müstəqil Azərbaycanın iqtisadiyyatını öyrədir.

29 dərs8 modul≈ 9,5 saat6–11-ci sinifBaşlanğıcOrtaİrəliUniversitet
İrəliləyiş0%

0 / 29 dərs tamamlandı

Kursa başla

Azərbaycanın ilk sakinləri

Kursun məzmunu

Bütün testlər · 14Düsturlar və asan yollar
1

Qədim Azərbaycan

Başlanğıc

İbtidai insanların məskənləri, daş və tunc dövrləri, ilk dövlətlər: Manna, Atropatena və Qafqaz Albaniyası.

4 dərs
  1. 1Azərbaycanın ilk sakinləriAzıx mağarasından Qobustan qayaüstü təsvirlərinə qədər: Azərbaycan ərazisində insanın ən qədim izləri, daş və tunc dövrlərinin mədəniyyətləri.
  2. 2İlk dövlətlər: Manna və AtropatenaTayfa birlikləri və ilk dövlət qurumları, Manna və onun hökmdarları, İskit (İşquz) padşahlığı, Midiya və Əhəmənilər dövrü, Atropatena, Fraaspanın müdafiəsi və «Azərbaycan» adının mənşəyi — DİM tipli tapşırıqlarla.
  3. 3Qafqaz AlbaniyasıAlbaniya dövlətinin yaranması, ərazisi, əhalisi və paytaxtları, idarəetmə və təsərrüfat, Pompeyin yürüşü və onun məqsədi, Roma və alanlarla münasibətlər, Arşakilər, din və yazı — DİM-in «məqsəd» və xronologiya tapşırıqları ilə.
  4. 4Azərbaycan abidələri xəritədə: dövrlərə və rayonlara görəDaş dövründən XVIII əsrə qədər abidələr rayonlar üzrə — Azıx, Zar, Qazma, Qobustan, Sərkərtəpə, Üzərliktəpə, Göytəpə, Möminə xatın, Şirvanşahlar sarayı, Şəki xan sarayı — və 2020-ci ildə rayonların azad edilmə tarixləri; DİM-in «ulduzlu rayon» tapşırıqları addım-addım.
2

Orta əsrlərdə Azərbaycan

Orta

Xristian Albaniya və Ərəb xilafəti dövründən Şirvanşahlara, Atabəylərə, Qaraqoyunlu, Ağqoyunlu və Səfəvi dövlətlərinə qədər.

7 dərs
  1. 5Azərbaycan III–VII əsrlərdə: Sasanilər, Mehranilər və CavanşirFeodal münasibətlərinin yaranması, Atropatena və Albaniya Sasanilər dövründə, Məzdəkilər hərəkatı, türk axınları, Mehranilər sülaləsi və Cavanşirin siyasəti onilliklər üzrə — DİM tipli tapşırıqlarla.
  2. 6Xristian Albaniya, Ərəb xilafəti və BabəkAlbaniyada xristianlığın qəbulu, Sasanilər və Ərəb xilafəti dövrü, islamın yayılması, Babəkin başçılıq etdiyi Xürrəmilər hərəkatı və IX–X əsrlərdə yaranan yeni dövlətlər.
  3. 7IX–XI əsrlərdə Azərbaycan dövlətləriXilafətin zəifləməsi ilə yaranan Şirvanşahlar, Sacilər, Salarilər, Rəvvadilər və Şəddadilər dövlətləri, Dərbənd, Dəbil, Tiflis əmirlikləri və Şəki; rus yürüşləri və 944-cü il Bərdə faciəsi; torpaq formaları və vergilər — DİM tipli tapşırıqlarla.
  4. 8Səlcuqlar və Azərbaycan Atabəylər dövlətiOğuz-səlcuq axınları, Böyük Səlcuq dövləti və yürüşlərin Azərbaycan üçün nəticələri; Eldəniz, Cahan Pəhləvan, Qızıl Arslan, Əbu Bəkr və Özbək — Atabəylər dövlətinin yüksəlişi və 1225-ci ildə süqutu, DİM tipli tapşırıqlarla.
  5. 9Şirvanşahlar dövləti861–1538-ci illərin Şirvanşahlar dövləti: üç sülalə, Şamaxıdan Bakıya köçən paytaxt, qonşulardan asılılıq dövrləri, I Şeyx İbrahim, I Xəlilullah, Fərrux Yasar, Cabanı döyüşü və dövlətin sonu — DİM tipli tapşırıqlarla.
  6. 10Qaraqoyunlu dövlətiBaharlı (Qaraqoyunlu) tayfa ittifaqı Sərdrudda (1408) Teymuriləri məğlub edib 1410-cu ildə paytaxtı Təbriz olan dövlət yaratdı. Qara Yusif, İsgəndər və Cahan şahın müharibələri, Göy məscid, şair Həqiqi və dövlətin 1467–1468-ci illərdə süqutu.
  7. 11Ağqoyunlu dövlətiBayandurların tayfa ittifaqından imperiyaya: Qara Osman, Həsən padşah (Uzun Həsən), Sara xatunun diplomatiyası, Venesiya ilə əlaqələr, Otluqbeli (1473), varislər, Şərur (1501); XV əsrin idarəçiliyi, ordusu, soyurqal və vergiləri — DİM tipli tapşırıqlarla.
3

Xanlıqlardan Cümhuriyyətə

Orta

XVIII əsr xanlıqları, Rusiya işğalı, Bakı neft bumu, maarifçilik və 1918–1920-ci illərin Xalq Cümhuriyyəti.

3 dərs
  1. 12XVIII əsr Azərbaycan xanlıqlarıNadir şahın ölümündən sonra yaranan xanlıqlar: onların idarə olunması, iqtisadiyyatı, Qarabağ, Şəki, Quba, Gəncə xanlıqları və birləşmə cəhdləri.
  2. 13Rusiya işğalı, neft bumu və maarifçilikGülüstan (1813) və Türkmənçay (1828) müqavilələri ilə Azərbaycanın bölünməsi, XIX əsrdə Bakı neft bumu və Axundzadədən «Əkinçi» qəzetinə qədər milli maarifçilik hərəkatı.
  3. 14Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (1918–1920)Müsəlman Şərqində ilk demokratik respublika: 28 May 1918-ci il İstiqlal Bəyannaməsi, parlament, qadınlara seçki hüququ, Bakı Dövlət Universiteti və Cümhuriyyətin süqutu.
4

Dərindən: monqollardan Rusiya işğalına

Orta

Monqol yürüşləri və Elxanilər dövləti, Səfəvi dövlətinin yüksəlişi və tənəzzülü, 1722–1797-ci illərdə imperiyalar arasında Azərbaycan, Gülüstan və Türkmənçay müqavilələri.

4 dərs
  1. 15Monqol yürüşləri və Elxanilər dövlətiXIII–XIV əsrlər: monqol yürüşlərinin üç dalğası, mərkəzi Azərbaycan olan Elxanilər (Hülakülər) dövləti, Qazan xanın islahatları, Cəlairilər və Teymurun yürüşləri.
  2. 16Səfəvi dövləti: yüksəliş, islahatlar və tənəzzülƏrdəbil təriqətindən imperiyaya: qızılbaşlar, Çaldıran döyüşü, I Təhmasib və I Abbasın dövrü, Osmanlı ilə sülh müqavilələri və 1722-ci il böhranı.
  3. 17İmperiyalar arasında: 1722–1797-ci illərI Pyotrun Xəzər yürüşü, Osmanlı hücumu, Nadirin torpaqları geri qaytarması, xanlıqların Rusiya, Osmanlı dövləti, Qacarlar və Kartli-Kaxetiya arasında siyasəti.
  4. 18Şimali Azərbaycanın işğalı: Gülüstan və Türkmənçay1804–1813 və 1826–1828-ci illərin Rusiya–İran müharibələri, xanlıqların bir-bir işğalı, Gülüstan və Türkmənçay müqavilələrinin şərtləri və yeni inzibati bölgü.
5

Sovet dövrü və müstəqil Azərbaycan

İrəli

Sovet Azərbaycanı, 20 Yanvar faciəsi, müstəqilliyin bərpası, Qarabağ münaqişəsi, Vətən müharibəsi və müasir dövr.

2 dərs
  1. 19Sovet dövründə Azərbaycan (1920–1991)Azərbaycan SSR-in yaranması, sənayeləşmə və 1937-ci il repressiyaları, İkinci Dünya müharibəsində Bakı neftinin rolu, milli hərəkat və 20 Yanvar faciəsi.
  2. 20Müstəqil AzərbaycanMüstəqilliyin bərpası (1991), Birinci Qarabağ müharibəsi və işğal, BMT TŞ-nin qətnamələri, «Əsrin müqaviləsi», 2020-ci il Vətən müharibəsi və 2023-cü ildə tam suverenliyin bərpası.
6

Dərindən: XX əsr — milli hərəkatdan dövlət quruculuğuna

İrəli

1905–1918-ci illərin milli hərəkatı, Xalq Cümhuriyyətinin institutları və diplomatiyası, Sovet Azərbaycanının sərhədləri və mədəniyyəti, müstəqilliyin bərpası və 1995-ci il Konstitusiyası.

4 dərs
  1. 21Milli hərəkat: 1905–1918-ci illərXX əsrin əvvəlində Bakı, 1905-ci il inqilabı, milli mətbuat, «Hümmət» və «Müsavat», Dövlət Dumasında azərbaycanlı deputatlar və Zaqafqaziya Seymindən 28 May 1918-ci ilə gedən yol.
  2. 22Xalq Cümhuriyyəti: dövlət quruculuğu və diplomatiyaAzərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (1918–1920) öz institutlarını necə qurdu: Bəyannamə, ordu, dövlət dili, parlament, hökumətlər — və diplomatiyası 1920-ci ilin aprelinə qədər tanınma uğrunda necə mübarizə apardı.
  3. 23Sovet Azərbaycanı: sərhədlər, cəmiyyət və mədəniyyətMoskva və Qars müqavilələri, muxtariyyətlərin yaranması, latın və kiril əlifbaları, 1926-cı il Türkoloji Qurultayı, 1945–1946-cı illərin Təbriz hökuməti, müharibədən sonrakı deportasiya, 1956-cı il dil qərarı və 1970-ci illərin inkişafı.
  4. 24Müstəqilliyin bərpası və dövlət quruculuğu (1988–1995)Suverenlik haqqında qanundan 1995-ci il Konstitusiyasına qədər: müstəqilliyin hüquqi addımları, beynəlxalq tanınma, 1992–1993-cü illərin böhranı, atəşkəs və dövlət institutlarının yaradılması.
7

Tarix elmi, ticarət və iqtisadiyyat

Universitet

Mənbələr və tarixləndirmə üsulları, İpək yolu üzərində orta əsr ticarəti və sənətkarlığı, 1991-ci ildən müstəqil Azərbaycanın iqtisadiyyatı və xarici siyasəti.

3 dərs
  1. 25Mənbələr və tarixşünaslıq: tarixçi faktı necə yoxlayır?Azərbaycan tarixinin maddi və yazılı mənbələri, arxeoloji tarixləndirmə (radiokarbon üsulu), hicri tarixin çevrilməsi və mənbə tənqidinin addımları — nümunə məsələlərlə.
  2. 26İpək yolu üzərində Azərbaycan: ticarət, şəhərlər, sənətkarlıqOrta əsrlərdə Azərbaycandan keçən ticarət yolları, karvansaralar, Bərdə, Təbriz, Şamaxı və Bakı kimi ticarət mərkəzləri, ixrac malları və sənətkarlıq; yol vaxtı və qiymət artımının modelləri ilə.
  3. 27Müstəqil Azərbaycanın iqtisadiyyatı və xarici siyasəti1991-ci ildən sonra keçid iqtisadiyyatı, «Əsrin müqaviləsi», BTC və Cənub Qaz Dəhlizi, Neft Fondu və şaxələndirmə, beynəlxalq təşkilatlar və balanslı xarici siyasət — hesablama nümunələri ilə.
8

Mənbə tənqidi və neftin iqtisadi tarixi

Universitet

Mənbələrin tənqidi oxunuşu, dəyişən adlar və iki təqvim, tarixşünaslıq məktəbləri, həmçinin Bakı neft sənayesinin 1846–1949-cu illər tarixi hesablamalarla.

2 dərs
  1. 28Mənbələrin tənqidi oxunuşu: adlar, tarixlər və qərəzAzərbaycan tarixi üzrə universitet səviyyəli mənbə təhlili: mənşə sualları, qərəzin növləri, dəyişən etnonim və toponimlər, köhnə və yeni üslubda tarixlər, tarixşünaslığın zamanla dəyişməsi.
  2. 29Bakı neftinin iqtisadi tarixi (1846–1949)Əl ilə qazılmış quyulardan dəniz platformalarına: iltizam sisteminin ləğvi, Nobel qardaşlarının innovasiyaları, nəqliyyat marşrutları, 1901-ci il zirvəsi və böhranlar — pud, ton və barrellə hesablamalarla birlikdə.

Məktəb fənləri

İbtidai riyaziyyat1–4-cü siniflər: saymaq, toplama-çıxma, vurma cədvəli, fiqurlarHəyat bilgisi1–4-cü siniflər: təbiət, sağlamlıq, təhlükəsizlik, ailə və cəmiyyətRiyaziyyatƏdədlərdən funksiyalara — məntiqlə düşünməyi öyrənFizikaHərəkət, enerji, işıq və Kainatın qanunları