Siber güvenlik: parolalar, oltalama ve gizlilik

Murad'a bir mesaj geliyor: “Tebrikler! Yeni bir akıllı telefon kazandınız. Ödülünüzü almak için 1 saat içinde bağlantıya tıklayın ve kullanıcı adınızla parolanızı girin.” Sevinmeli mi, yoksa dikkatli mi olmalı? Bu derste siber suçluların hangi hilelere başvurduğunu ve kendini onlardan nasıl koruyacağını öğreneceksin.

Başlıca tehditler

Güçlü parola

Saldırganlar parolayı nadiren tahmin eder; genellikle bir program tüm olasılıkları dener. Olası kombinasyon sayısı, parolanın uzunluğuna ve kullanılan karakter kümesine bağlıdır:

speed = 10**9  # guesses per second

def crack_time(alphabet, length):
    seconds = alphabet ** length / speed
    if seconds < 3600:
        return f'{seconds / 60:.1f} minutes'
    if seconds < 86400 * 365:
        return f'{seconds / 86400:.1f} days'
    return f'{seconds / (86400 * 365):,.0f} years'

print('8 lowercase letters:', crack_time(26, 8))
print('8 letters and digits:', crack_time(62, 8))
print('12 mixed characters:', crack_time(94, 12))

8 lowercase letters: 3.5 minutes
8 letters and digits: 2.5 days
12 mixed characters: 15,091,334 years

• Uzun bir parola seç: en az 12 karakter. İyi bir yöntem, birkaç rastgele kelimeden oluşan bir parola cümlesidir; örneğin nar-bisiklet-bulut-Hazar-7 (ama bu örneği aynen kullanma).
• Her hesap için farklı bir parola kullan. Bir site sızdırılırsa diğer hesapların güvende kalır.
• Parolaları defterinin arkasına yazmak yerine bir parola yöneticisi kullan.
• Mümkün olan her yerde iki adımlı doğrulamayı (2FA) aç: paroladan başka telefonuna gelen tek kullanımlık bir kod da istenir.
• Parolanı hiç kimseye, kendini “teknik destek” olarak tanıtan birine bile verme.

Oltalama nasıl tanınır?

Oltalama (phishing), sahte bir mesaj ya da siteyle insanları parolalarını, kart bilgilerini veya diğer kişisel verilerini kendi elleriyle vermeye kandırmaktır. Bu tür mesajların genellikle ortak işaretleri vardır:

• Acele ettirme ve korkutma: “1 saat içinde”, “hesabınız engellenecek”.
• Gerçek olamayacak kadar iyi teklifler: bedava telefon, beklenmedik ödül.
• Şüpheli adres: tanıdık bir ada benzeyen ama tek karakteri değiştirilmiş bir alan adı; örneğin example.com yerine examp1e.com (l harfi yerine 1 rakamı).
• Parola, kart numarası ya da SMS kodu istemek — gerçek kurumlar bunları asla mesajla sormaz.
• Yazım hataları ve beklenmedik ekler.

Gizlilik ve dijital ayak izi

İnternette yaptığın her şey (paylaştığın fotoğraflar, yorumlar, beğeniler, aramalar) dijital ayak izini oluşturur. Bir kez paylaşılan bir şeyi tamamen silmek çok zordur: biri ekran görüntüsü alabilir ya da kopyasını saklayabilir. Bu yüzden paylaşmadan önce kendine sor: Beş yıl sonra da bundan rahatsız olmayacak mıyım?

• Ev adresini, okulunu, telefon numaranı ve bulunduğun yeri herkese açık paylaşma.
• Sosyal medya profilini yalnızca arkadaşlarına açık yap ve gizlilik ayarlarını kontrol et.
• İşletim sistemini ve uygulamaları zamanında güncelle; güncellemeler bulunan güvenlik açıklarını kapatır.
• Önemli dosyalarının yedeğini al; böylece cihazın kaybolursa ya da fidye yazılımı dosyaları şifrelerse onlar kaybolmaz.